BEYAZIT MEYDANI-KÜLLÜK

BEYAZIT(BAYEZID) MEYDANI-KÜLLÜK

Bülten

İstanbul’un tarihi noktalarından en önemlilerinden biri olduğunu söyleyebiliriz meydanın. MS 393 yılında İmparator Teodosyus tarafından şehrin en büyük meydanı olarak inşa edilmiştir. Nuri Seçgin  hocamla birlikte burayı gezerken kültürümüzde ‘meydanın olmadığı’ bu mekanın ise yüzyıllarca kültürlerin harmanlanmasıyla birlikte tarihi, sanatsal ve siyasi anlamda önemli bir nokta olarak varlığını sürdürdüğünü söyleyebiliriz.

Daha önce çekimlerini yaptığım Orhan Kemal İl Halk Kütüphanesi, Bayezıd Camisi, Sahaflar Çarşısı, Teodosyus Sütunu, Zafer Takı ve İstanbul Üniversitesi bu meydanda yer almaktadır.

Bugün edebiyatçıların, sanatçıların toplandıkları noktalar tema olarak almak ; sanat ve sanatçıların uğrak yerlerinin bir akım, ekol, düş geliştirmesi açısından öneminden bahsetmek istiyorum. Burada olduğum için özellikle Küllük’ten bahsedeceğim.

1930’larda Yahya Kemal, Necip Fazıl, Ahmet Hamdi Tanpınar, Nurullah Ataç, Peyami Safa, Tarık Buğra , Fuat Köprülü, Reşat Nuri Güntekin, Cahit Sıtkı gibi isimlerin burada bulunduğunu söyleyebiliriz.

Sanatçı ve onun çevresi ile etkileşimi konusunu tema alırken ilk olarak bunun öneminin verildiği bir filmden bahsetmek istiyorum:

Bir çocuk filmi gibi görülmekle beraber yetişkinler için de mesajlar barındıran önemli filmlerden biridir bu. My Girl(1991)

Burada çock kahramanın ağzından şu replikler dökülür:

‘Kendimi yalnızca entelektüel olarak teşvik edici insanlarla çevrelerim.’

Buradan hareketle bir örnek vermek istiyorum. Madem Küllük’e uğrayan isimlerden biri Cahit Sıtkı Tarancı; onun üzerinden edebi çevrenin yahut sanat ortamının kişinin yazınına veya hayatına etkisine örnekler verelim.

Ben Ziya Osman Saba’yı ayrı okuyor ve değerlendiriyorum. Cahit Sıtkı Tarancı’yı ayrı okuyup değerlendiriyorum. Ancak onların arkadaşlıkları, fikirleri, etkileşimleri benim bu eserleri yeniden değerlendirmem noktasında gerçekten de etkili olacaktır.

Ziya Osman Saba’nın Düşümde şiiri Cahit Sıtkı Tarancı’nın ölümünden sonra hissettiklerini duygusal ve naif bir noktadan hassasiyetle anlatmaktadır.

DÜŞÜMDE

Düşümde gördüm Cahit’i

Banka gibi bir yer

Aynı servise verilmişiz

Yolumu gözler

 

Baktım ki toplamış memurlarını

Nutuk Çekmede şefimiz

El edip geçecektim yerime

Sessiz

 

 

 

Cahit bu, dayanamadı, boynuma atıldı

Gözyaşlarını duydum yüzümde bir ara

O, düşümde ağladı

Bense uyandıktan sonra

 

Cahit Sıtkı’nın Ziya Osman Saba’ya 1939 yılında Paris’ten bir mektup gönderdiğini görüyoruz. Mektubun bir yerinde Cahit Sıtkı:

‘Yaşamakla ölmek arasında ter döken bir adam olduğumu, birçok defalar ölüme teslim olmaya kadar gittiğimi yakından bilirsin. Her seferinde beni eteğimden tutup geri çeken mukaddes elin parmaklarından biri de sen olduğunu gene bugün burada itiraf edeceğim, der. Mektubun bir yerinde de ‘bütünüyle senin eserin değil miyim?’ diye sorar. Bunun hemen bitiminde ise şiirini eleştirir Ziya Osman Saba’nın.

Şimdi gelelim şiirine. Dördüncü terseye kadar bir fevkaladelik yok. Hatta pek malum hisleri gayet çetrefil ve acemice söylüyorsun.’der.

Aslında böylelikle bireysel manadaki yakınlığın sanatsal eleştiride tarafsızlığa hiç olumsuz etkisinin olmadığını görüyoruz.

Bu tarzda sanatçıların, entelektüellerin bir mekanda toplanması teması üzerine kurulu eserlere örnekler verelim:

1-      Simone de Beauvoir Mandarinler 2. Dünya Savaşı sonrası Fransız entelektüel gençliğini anlatıyor. Psikolog, yazar, gazeteci; siyaset, sanat, sosyal bilimler… hepsinin bir şekilde tartışıldığı bir eserdir. Yazar düşsel bir mekanda da olsa bu mevzuları tartışacak karakterler oluşturmuştur.

2-      Son yüzyılın siyasi çevresini ise özellikle Napoli arka sokaklarından başlayarak Ferrante ile süreriz. O da Napoli Serisi kitaplarının özellikle 2 ve 3. Kitaplarında böyle bir çevre üzerinden anlatmıştır.

Birinci kitapta daha çok sosyal yapı- sokak aralarındaki mücadeleyle- başlayan roman serinin son kitabı ile entelektüel bir yazarın hayatı yorumlaması eksenine kaymıştır. Ancak özellikle 2 ve 3. Kitap toplumsal okumayı siyaset üzerinden yapmıştır. Burada da gazeteciler, siyastçiler, sanatçılar ve fabrika işçileri de dahil edilerek hayali bir mekan gerçek bir coğrafya üzerinden koparılmış oluşturulmuştur.

Sanatçılar gerek mevcut gerekse hayallerinde var ettikleri ortamlarla fikirlrin çarpışması, sanatın derinliği, toplumsal yaşam gibi konuları ayrıntılı işlemişlerdir.

Burada bir meydan, bir kahve ve bu kahvenin edebiyatçılarla bağlantısını anlattık.

 

 


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

SİRKECİ GARI

SİRKECİ GARI BÜLTEN Sirkeci Garı Doğu ve Batı’nın sentezini yakalayan bir yapıdır. İstanbul bu anlamada gerçekten önemli bir yere sahiptir. Bu kesişmenin izini sürebileceğimiz daha farklı binalar da bulunmaktadır. Örneğin Mısır Apartmanı’nı anlatırken yine böyle bir sentezin izini süreceğimiz aşikardır. Oryantalizm: Yakın doğu ve Uzak doğu toplumlarının, kültürlerinin, dillerinin ve haklarının incelendiği Batı kökenli araştırma alanlarının tümüne verilen isimdir. Etimolojisine baktığımızda sözcüğün terim olarak İngilizce Doğu’ya atıfta bulunarak ‘orientalism’ olarak ifade edilmektedir. Orient’doğu’ kelimesi ise İngilizceye Orta Fransızcadan geçmiştir. Kökeni ise güneşin doğuşunu ifade eden ‘oriens’sözcüğüne dayanmaktadır. Not: Antropolog, sosyolog, dilbilimci yahut tarihçi Şark’ı öğreten, yazıya döken, araştıran kimseye şarkiyatçı denir. 18. yy sonlarını kabaca bir başlangıç olarak kabul edebiliriz. Tabi birçok akımda olduğu gibi burada da sanatla resim alanında somut ürünlerin...
Devamı

SULTANAHMET CAMİSİ

 SULTANAHMET CAMİSİ                                            Bülten Cami ile ilgili pek çok şey anlatabilir ve çocuklarla zaman içinde birçok etkinlik yapabiliriz.Mesela iç yapı özelliklerinden çini ve renkleriyle ilgili bir çalışmayı Ahmet Hamdi Tanpınar’ın ‘ Gerçekte Sultanahmet Camisinin içi tıpkı çocukluğumda düşündüğüm gibi bir cennet bahçesidir.’sözü üzerine yapabiliriz. Anca bu bültende Sultanahmet Camisi’nin dış özelliklerini ele alarak bir çalışma yapacağız.  Genelde insanlar camiye Ayasofya kapısı tarafından girmeyi tercih etmektedir. Avlunun batı tarafında hipodroma açılan kapının üstünde asılı bir zincir dikkatimizi çekecektir. Bu demir zincir avluya giren padişahı kafasını çarpmamak için eğilmek durumunda bırakıyor. Böylece ondan daha büyük bir Allah’ın varlığını hatırlayıp camiye giren herkesin eşit olduğunun altını sembolik olarak çiziyor. (Saffet Emre...
Devamı

OKURYAZARLIK NEDİR?

  1.BÜLTEN OKURYAZARLIK 1)Okuryazarlığın Tanımı, Önemi   1-Okuryazarlık kavramı nedir? 2-Niçin bu kavram oluşmuştur? Böyle bir alanın amacı nedir? 3-Yeni olan bu kavram-okuryazarlık- ve günümüz insanının etkileşimi a)Bu kavramı nasıl karşılamalı b)Bu kavram nerede kullanılmalı? c)Bu yeni alfabeyi modern insan nasıl sökmeli? 4-Okuryazarlık türleri 1-Okuryazarlık Kavramı Nedir? Okuryazarlık kavramının ne olduğu, her geçen gün içine yeni bir yöntem, disiplin katarak gelişiyor. O yüzden net tanımlardan ziyade ‘dinamik bir sürecin kavranması2 üzerinde duracağım.   ‘Okur-yazar’ dediğimiz yani okuma-yazma etkinliğinde beceri geliştirmiş bir kişiyi tanımlayabiliyoruz. Çünkü bunun bir ‘kategori’ olduğunu söyleyebiliriz. Bunun bir kategori olduğunu , tanımının yapıldığını basit nir örnekle anlayabiliriz:   ‘Okuma-yazma biliyor mu?’ sorusunu sorduğumuzda , aldığımız cevap tektir. Evet yahut hayır… O yüzden bu bir kategoridir. Ancak ‘okuryazarlık’ bir...
Devamı